Het boek Oude wegen naar het Feest is ontstaan uit een verlangen om geloof praktisch te maken, de liefde voor het Paasfeest en de schoonheid van de theologie van de vroege kerk.

Praktisch geloven

Het boek Oude wegen naar het Feest sluit aan bij de liturgische kalender van de Grote Vasten van de Oosters Orthodoxe Kerk. De Grote Vasten is een periode van vasten gecombineerd met een bijbelleesrooster, ter voorbereiding op het Paasfeest (deze periode wordt in de Westers Christelijke traditie ook wel de 40 dagentijd genoemd).

De vastenperiode voor Pasen staat in het teken van heroriënteren en terugkeren naar de eenvoudige basis van het christelijke leven. Deze eenvoud maakt de boodschap van de Grote Vasten voor elk moment van ons christelijke leven relevant. Vandaar dat het boek Oude wegen naar het Feest zowel gebruikt kan worden als concrete voorbereiding op het Paasfeest, als voor een persoonlijke praktische terugkeer naar de basis van het christelijke geloof.

De basis van het christelijke geloof wordt door Jezus prachtig uitgelegd in de Bergrede, vandaar dat deze thema’s allemaal uitgebreid aan de orde zullen komen in het boek. Fotograaf en schrijver Sjaak Verboom (www.sjaakverboom.nl) heeft op basis van deze thema’s de foto’s gemaakt die in het boek Oude Wegen naar het Feest staan:

• Geld weggeven.  ‘Maar als je aalmoezen geeft, laat dan je linkerhand niet weten wat je rechterhand doet. Zo blijft je aalmoes in het verborgene, en jullie Vader, die in het verborgene ziet, zal je ervoor belonen.’
• Bidden.  ‘Maar als jullie bidden, trek je dan in je huis terug, sluit de deur en bid tot je Vader, die in het verborgene is. En jullie Vader, die in het verborgene ziet, zal je ervoor belonen.’
• Vasten.  ‘Maar als jullie vasten, was dan je gezicht en wrijf je hoofd in met olie, zodat niemand ziet dat je aan het vasten bent, alleen je Vader, die in het verborgene is. En jullie Vader, die in het verborgene ziet, zal je ervoor belonen.’
• Anderen vergeven.  ‘Want als jullie anderen hun misstappen vergeven, zal jullie hemelse Vader ook jullie vergeven. Maar als je anderen niet vergeeft, zal jullie Vader jullie je misstappen evenmin vergeven.’
• Geen schatten op aarde maar hemelse schatten verzamelen.  ‘Verzamel voor jezelf geen schatten op aarde: mot en roest vreten ze weg en dieven breken in om ze te stelen. Verzamel schatten in de hemel, daar vreten mot noch roest ze weg, daar breken geen dieven in om ze te stelen.’
• Geen zorgen maken.  ‘Maak je dus geen zorgen voor de dag van morgen, want de dag van morgen zorgt wel voor zichzelf. Elke dag heeft genoeg aan zijn eigen last.’
• Niet oordelen.  ‘Oordeel niet, opdat er niet over jullie geoordeeld wordt. Want op grond van het oordeel dat je velt, zal er over je geoordeeld worden, en met de maat waarmee je meet, zal jou de maat genomen worden.’
• Anderen goed behandelen.  ‘Behandel anderen dus steeds zoals je zou willen dat ze jullie behandelen. Dat is het hart van de Wet en de Profeten.’

foto's van Sjaak Verboom

Liefde voor het Paasfeest

In de loop van de geschiedenis ontstonden acht kerkelijke feesten rond gebeurtenissen uit het leven van Jezus:

• de Intocht in Jeruzalem
• Hemelvaart
• Pinksteren
• de Kruisverheffing
• Geboorte van Christus
• de Doop van Christus in de Jordaan
• de Opdracht van Jezus in de Tempel
• Verheerlijking op de berg Tabor

Het Paasfeest staat hier niet bij, bijzonder niet? Pasen is namelijk zo’n bijzondere feest dat het niet tot de gewone kerkelijke feesten word gerekend. Het is namelijk het feest der feesten! Pasen is het feest waaraan alle andere feesten hun betekenis ontlenen. Het Paasfeest brengt ons het goede nieuws van de opstanding en dat is de basis waar vanuit alles zijn nieuwe betekenis krijgt.

Persoonlijk heb ik het Paasfeest altijd een mooi feest gevonden. Maar mijn liefde voor het Paasfeest kreeg een nieuwe glans na het vieren van de Paasliturgie in de Nederlandstalige Russisch Orthodoxe Kerk in Deventer. Voor mij, als protestants christen, voelde het zowel vreemd als vertrouwd om op Oosters Orthodoxe wijze het Paasfeest te vieren. De liturgie was mij onbekend en tegelijk voelde ik mij er verrassend thuis. En zelfs meer dan dat, het inspireerde en ontroerde me.

Uw opstanding, o Christus, Verlosser,

bezingen de engelen in de hemelen.

Maak ons op aarde waardig,

U met een rein hart te roemen.

Christus is opgestaan uit de doden

door zijn dood vertreedt Hij de dood

en schenkt het leven aan hen in het graf.

-

De theologie van de vroege Kerk

Over het algemeen kan men zeggen dat er tot 1054 na Christus één grote christelijke Kerk was: de vroege Kerk. In deze periode vonden zeven algemene oecumenische concilies plaats. Deze kerkvergaderingen op wereldniveau leidde tot een algemene christelijke theologie die door christenen over de hele wereld erkend werd. In 1054 vond echter het Grote Schisma plaats, een scheuring die resulteerde in de Oosters Orthodoxe Kerk en de Rooms Katholieke Kerk. Oorzaken voor de scheuring waren langzaam uit elkaar groeiende culturen, verschillende talen (Grieks versus Latijns), de claim van autoriteit van de bisschop van Rome en de filioque-controverse.

Na de scheuring ging de Rooms Katholieke Kerk door met eigen concilies. Vele Rooms Katholieke concilies volgden en stonden regelmatig in het teken van nieuwe dogma’s en gebruiken. Echter, in tegenstelling tot de Rooms Katholieke Kerk bevroor de Oosters Orthodoxe Kerk na de scheuring haar theologie. Na 1054 hebben zij geen concilies meer gehouden. Dit maakt hen tot schatkamer en bewaarder van de oecumenische christelijke theologie. Dit maakt de theologie van Orthodoxe Kerk erg bijzonder. Het ademt een verfrissende algemeen christelijke oorspronkelijkheid, die mij uitnodigt haar te onderzoeken en er over te vertellen. Daarom is er in het boek Oude wegen naar het Feest voor gekozen zowel de kerkleraren als de liturgie van de Orthodoxe Kerk ruimte te geven.